Bir engeliniz veya kronik bir hastalığınız nedeniyle günlük yaşamınızı (artık) tek başınıza bağımsız şekilde sürdüremiyor olabilirsiniz. Bazı işleri yapamazsınız. Ya da sadece destekle yapabilirsiniz. Ya da refakate ihtiyacınız vardır. Toplumsal yaşama katılımınız kısıtlanmıştır.
Başkaları gibi yaşayamaz ve toplumsal yaşama katılamazsınız. Engelli bir birey olarak engellerle karşılaşırsınız. Bazı insanlar için merdivenler engeldir, bazıları için ise ağır/dolambaçlı dil. Önyargılar da engeldir.
Günlük yaşamda destek ve asistans hizmetleri size yardımcı olabilir. Böylece evde yaşayabilirsiniz. Destek ve asistans ile. Bu destek, bakım veren yakınları da rahatlatır.
Almanya’daki sosyal sistem, bakım ihtiyacı olan, engelli veya kronik hastalığı olan kişiler için hizmetleri finanse eder. Engellilik riski bulunan kişiler de hizmetler için başvuruda bulunabilir.
Herkesin evinde onur içinde yaşayabilmesi gerekir.
Bir bakım dereceniz (Pflegegrad) yok. Bakım derecesine (Pflegegrad) şöyle başvurursunuz:
Yasal sağlık sigortanız aynı zamanda bakım sigortanızdır (Pflegekasse). Arayabilirsiniz. Ya da bir e-posta veya mektup yazabilirsiniz. Ardından bakım sigortası (Pflegekasse) size bir başvuru formu gönderir. Formu doldurup geri gönderirsiniz. Bazı bakım sigortalarında başvuru formu web sitesinde yer alır.
Bakım sigortası (Pflegekasse) size iki hafta içinde bir değerlendirme için randevu önermek zorundadır. Değerlendirme için Tıbbi Hizmet (Medizinischer Dienst) evinize gelir. Rapor, bakım derecesi (Pflegegrad) hakkında karar verir.
Şu önerilir: Yakınlar veya refakatçiler, Tıbbi Hizmet (Medizinischer Dienst) ile yapılan randevuda hazır bulunmalıdır. Böylece tüm verilerin doğru kaydedilmesi daha olasıdır. Ve bakım derecesinin (Pflegegrad) çok düşük değerlendirilmemesi sağlanır.
Şu durum olabilir: Raporla aynı fikirde değilsiniz. Bu durumda itiraz edebilirsiniz.
Danışmanlık alabilirsiniz.
Tanınmış bir engeliniz var.
Ya da engellilik riski altındasınız.
Engelli kişiler veya engellilik riski altındaki kişiler, Sosyal Kanun Kitabı 9 (SGB IX) kapsamında hizmetler alabilir.
Buna asistans hizmetleri de dahildir. Asistans hizmetleri için başvuru yapılmalıdır.
Kanun şöyle der:
Engelli kişilerin toplum yaşamına kendi kaderini tayin etmesi ve tam, etkili ve eşit katılımı desteklenmelidir. Dezavantajlar önlenmelidir. Ve dezavantajlarla mücadele edilmelidir.
Asistans buna önemli bir katkı sağlayabilir. Asistans, toplumsal yaşama katılımı mümkün kılabilir.
Engelli kişilerin asistans hizmetlerine hakkı vardır. Eğer bununla toplumsal yaşama katılımları desteklenebiliyorsa.
Şu nasıl tespit edilir: Engelim var mı?
Asistans hizmetleri için başvuruda bulunursunuz. Ardından yetkili rehabilitasyon kurumu (Reha-Träger) şu konuyu inceler:
Engeliniz var mı? Ya da engellilik riski altında mısınız?
Başka bir yol daha vardır: Ağır engellilik tanınması için başvuruda bulunabilirsiniz.
Asistans başvurusu için ağır engelli kimliğine ihtiyacınız yoktur.
Sosyal Kanun Kitabı 9 (SGB IX) şu soruya ilişkin şöyle der: Kim engellidir?
§ 2 Tanımlar
(1) Engelli kişiler; bedensel, ruhsal, zihinsel veya duyusal bozuklukları bulunan ve bu bozuklukların, tutum ve çevre kaynaklı engellerle etkileşim içinde, toplum yaşamına eşit katılımlarını yüksek olasılıkla altı aydan uzun süre engelleyebileceği kişilerdir. 1. cümleye göre bir bozukluk, beden ve sağlık durumunun yaşa özgü tipik durumdan sapması halinde söz konusudur. 1. cümleye göre bir bozukluğun beklenmesi halinde kişiler engellilik riski altındadır.
Açıklığa kavuşturmak için yetkili rehabilitasyon kurumu (Reha-Träger) bilgi toplar:
- Uzman hekim raporları
- Bakım derecesi (Pflegegrad)
- Tanınmış ağır engellilik
- Sağlık dairesi veya bir tıbbi hizmet tarafından değerlendirme
Önemli: Sadece engellilik değerlendirilmez. Engellilik nedeniyle toplumsal yaşama katılımın kısıtlanması da değerlendirilir. Ve toplumdaki engeller nedeniyle toplumsal yaşama katılımın kısıtlanması da değerlendirilir.
Engelli kişiler için Sosyal Kanun Kitabı 9 (SGB IX) kapsamında topluma kazandırma yardımı hizmetlerini zaten alıyorsunuz. Ya da İş Kurumu’nun (Agentur für Arbeit) rehabilitasyon hizmetlerini alıyorsunuz. Ya da emeklilik sigortasının rehabilitasyon hizmetlerini alıyorsunuz. Örneğin engelli kişiler için bir atölyede çalışıyorsunuz. Ya da hareketlilik için yardımlar aldınız. Ya da Destekli İstihdam kapsamında bir programa katılıyorsunuz. Ya da…
Bu durumda yetkili rehabilitasyon kurumu (Reha-Träger) engelliliğinizle ilgili konuyu zaten açıklığa kavuşturmuştur. Asistans hizmetleri başvurusunun önünde hiçbir engel yoktur.
Bir bakım dereceniz (Pflegegrad) var
Evde yaşıyorsunuz ve yakınlarınız ve/veya bir bakım hizmeti tarafından destekleniyorsunuz. Bakım sigortası size 1 ile 5 arasında bir bakım derecesi (Pflegegrad) tanımıştır.
Bakım derecesi (Pflegegrad) 1’den itibaren, bakım, rahatlatma veya ev işlerinde yardım için ayda 131 avro kullanabilirsiniz (rahatlatma ödeneği).
Bakım derecesi (Pflegegrad) 2’den itibaren ortak yıllık tutar hakkınız vardır (01.07.2025’ten itibaren engel nedeniyle bakım ve kısa süreli bakım tek bir ortak yıllık tutarda birleştirilmiştir). Bu hizmeti esnek şekilde kullanabilir ve asistans hizmetleri gibi değerlendirebilirsiniz.
Bakım derecesi (Pflegegrad) 2 ile 5 olan kişiler ayrıca ayni bakım hizmetleri (Pflegesachleistungen) de alır. Ayni bakım hizmetlerinin %40’ını asistans hizmetlerine dönüştürebilirsiniz (dönüştürme hakkı). Bakım parasını (Pflegegeld) nakit olarak mı alıyorsunuz? O zaman da dönüştürmeden yararlanabilirsiniz. Böylece günlük yaşamda asistans için daha fazla paranız olur.
Dönüştürme hakkı ve bakım parası (Pflegegeld) – Bir örnek
Maria’nın hareketliliği kısıtlıdır. Engeli nedeniyle evi tek başına terk etmekte zorlanır. Dışarıda her yerde engellerle karşılaşır. Örneğin kaldırım kenarları ve eşikler. Maria’nın bakım derecesi (Pflegegrad) 3’tür.
Günlük yaşamda destek için rahatlatma ödeneğini ve ortak yıllık tutar kapsamındaki hizmetleri kullanır. Örneğin alışverişte refakat veya ev işlerinde yardım. Bu para buna yetmez. Aylık ayni bakım hizmetlerinin %40’ının günlük yaşamda destek hizmetlerine dönüştürülmesi için başvurur. Bakım bütçesinin %60’ını bakım parası (Pflegegeld) olarak kullanır.
Bakım derecesi (Pflegegrad) 3’te ayni bakım hizmeti/ay: 1.497 € (bunun %40’ı: 598,80 €)
Bakım derecesi (Pflegegrad) 3’te bakım parası (Pflegegeld)/ay: 599 € (bunun %60’ı: 359,40 €)
Dönüştürme sayesinde Maria’nın artık ayda günlük yaşamda destek için 598,80 € daha fazla parası vardır. Ve yine de aylık 359,40 € bakım parası (Pflegegeld) almaya devam eder.
Deneyim paylaşımı: Engelli bir çocuğun annesi Emriye
“Asistans refakati yanımdayken bisiklete bindim, yürüyerek şehre gittim ya da sadece uyudum. Bazen hiçbir şey yapmadım ya da sadece televizyonun karşısında oturdum. O an nasıl istediysem, kendimi nasıl hissettiysem öyle.”
“Ve bu mola; asistanın onunla ilgilendiğini, göz kulak olduğunu ve ona güvenebileceğimi bildiğim için, bana iç huzuru verdi. Engelli çocukların ebeveynlerinin gerçekten çok acil ihtiyaç duyduğu bir mola.”
